VAN VİLAYETİ

HAYATTA KALAN AVETİS DAVİTYAN VE ĞAZAR BALOYAN’IN, VAN SANCAĞININ GÂVAŞ KAZASINDAKİ MOKS’UN SIPKANTS KÖYÜ KUR­BANLARIYLA İLGİLİ TANIKLIĞI

29 Ağustos 1916, Nor Bayazet-Paşakent

Moks-Sipkants-18 hane

Yöneticilerimiz, köyün silahlarını toplayıp hükümete teslim ettiler (Murtula Bey’e); uzun ve kısa 30 adet.

Hambardzum yortusunda (1915) gönüllüler Grigor, Tırçun, yanla­rında Hambardzum’la geldiler, mallarımızı Hağen’de bırakarak bizi ge­tirdiler. Hastalar köyde kaldı; dokuz kişi öldürüldü – Avetis, Simon ve kadınlar.

2 ay, her gün çarpışma vardı, Türkler ile gönüllüler [arasında]. Tem­muz ortalarındaydı, gönüllüler Van’a çekildi. Biz onları takip ettik. Gü­ruh, Putki Manastırı’na saldırdı. Yaklaşık 200 kişi öldürüldü. Halkın bü­yük bir kısmı Moks’da kaldı ve gelemedi.

Van’a geldik. Berkri’nin Pantimah Köprüsü’nü geçtik. Köşk ovala­rına Türk ve Kürt süvariler doldu, halkı kılıçlarla katletmeye başladılar.

Elimizdeki her şeyi bıraktık ve Berkri’nin doğusundaki dağlara kaçtık. 3 gün sonra Kavre Şami’ye vardık, gönüllüler ordaydı. Köşk ovasında, köyümüzden 35 kişi öldürüldü. Çato, Abraham, Pıta vd. Biz Ardsap üze­rinden Ecmiadsin’e geldik ve ardından da buraya, malsız mülksüz.

Köyden haberimiz yok, her yer tarumar.

18 haneden sadece 35 kişi kaldık.

Anlatanlar, Avetis Davityan ve Ğazar Baloyan, Paşakent’te yaşamaktadır.

Müfettiş Şirin

E MA, fon 227, liste 1, dosya 430, yaprak 44 arka yüzü, orijinal, el yazısı.

Tarih ve Siyaset üzerine Yazılar ve Araştırmalar